Mutasyon ve seçilim. “Önemli olan genlerin mükemmel olması değil, var olmamaları durumunda en iyi genetik mirasın bile ortadan kalkabileceği yavruları dünyaya getirme yetisidir. Bu nedenle bir evrimsel biyoloğun dikkati her zaman cinsellik üstünde olur.” (s. 15) Âşık olmak türümüz için faydalıdır, çocuk yetiştirmek o kadar zordur ki ancak iki kişiyle üstesinden gelinebilir, tek kişi cortlayabilir. Dilimiz vardır, vervet maymunlarının da vardır, tabii dilden kasıt iletişim yöntemi. Bu maymunlar farklı yırtıcılar için farklı sesler çıkarırlar, böylece çığlık atıldığında gökyüzüne değil de otlara bakarlar. Bizde yinelenebilirlik, anlamsallık, nedensizlik ve dilbilgisellik Chomsky’nin belirttiği gibi DNA’mıza işlenmiştir, ilgili deney ilerleyen bölümlerde mevcut. Cinselliğin hücre bazında ilk iletişim yöntemi olduğuna dair bir şey okumuştum, cinsellikten kastım üreme. Hayvanlara insan merkezli yaklaşmak pek doğru değil ama Venuto’ya göre o kadar çok ortak noktamız var ki hayvanlarla, olacak elbet, söz gelişi fillerin göç yollarındaki kemiklerin yanında sessizce durmaları bir süre, saygı duruşu değildir, yas değildir ama öyledir de. Venuto öyle görmek ister, öyle hisseder. Cinselliğe, gorile dönelim, çiftleşme keyifli iştir, üremeyi de sağlar ama zevk kısmını göz ardı etmemeli. Bizim penisimiz şartlar gereği standart değildir, şartlara geleceğiz, gorillerin çiftleşme olayları bizimkinden çok daha farklı olduğu için, çünkü yaşam alanları, çiftleşme rutinleri türe göredir, kallavi bir penise ihtiyaçları yoktur, penisin uyandıracağını başka nitelikleri uyandırır. 180 kilo ağırlığında, 2 metre boyunda bir goril düşünelim, izbandut gibi bir şeydir, penisiyse sadece 3 santimdir. Ereksiyon halindeyken.
“Cinsiyetlerin Savaşı”nda spermlerle yumurtaların dengesine bakıyor Venuto, milyonlarca sperme karşın sayılı yumurta, dişilerin seçici olması normal. Baba hayatta olmasa bile geni yaşar, kuvvetli olduğu için seçilmişse yaşaması ve aktarılması daha olasıdır, dolayısıyla memelilerde en güçlü genlerin en güçlü hayvanda bulunması seçiciliği doğrudan etkiler. Tavuskuşunun tüyleri, tüylerindeki gözler kusursuzsa -parazit yüzünden gözler pürüzlü olur, yeterince beslenmemek tüylerin kısalmasına yol açar falan, yapılan araştırmalara göre tüyüne tüy eklenen hayvanın çiftleşme ihtimali artar- seçilir zira kuyruk, beden yalan söylemez. Dişilerin yönlendirdiği evrim, erkeklerin beden yapısını ve handikaplarını dişiler belirler. Bir cins yengecin kocaman bir kıskacı vardır sol tarafında, sağında yoktur, dişiler bu kıskaçtan etkilenirler. Yengecin yaşamı inanılmaz güçleşmiştir o kıskaçla, olsun, soyunun tükenmesi pahasına çiftleşebilmiştir. Geyiklerin boynuzları için yüksek düzeyde kalsiyum gerekir, kemiklerden temin edilir, erkek geyikler bu yüzden zayıf düşüp insan için kolay av olurlar. Handikap ilkesini Amotz Zahavi kuramsallaştırmış, davranışlara odaklanıyor daha çok. Balonbalığının çizdiği dairesel mandala bir dalgayla dağılıp gider ama dişileri uyardı mı tamamdır, aynı şekilde çardak kuşlarının ince ince döşedikleri yuvalar dağılmaya mahkumdur ama beyhude çaba değil sonuçta, amaca giden yolun bir parçası sadece. “Balonbalığında olduğu gibi dişileri çeken şey sanat duygusudur; çünkü bir şekilde bunu erkeğin gen kalitesiyle ilişkilendirirler… ve elbette bir sanatçıdan babalık yapması istenemez.” (s. 35) Hmm. Yaş önemli, bir papağan türünün dişisiyle erkeği düet yapabiliyorlarsa oluyor iş, bir örümcek türünün erkeği hediye vererek çiftleşebiliyor ama bedavacılar boş bir ipek topçuk vererek döllüyorlar dişiyi. “Bizim türümüze gelince, bizde de başkalarının zararına olacak şekilde kendilerine avantaj sağlayan ‘bedavacılar’ vardır, bununla birlikte insan denen bütün dünya gezegenine yayılmış büyük memelide, sonuçta bedavacıların azınlıkta kalmasını sağlayan itibar, toplumsal kontrol, yaptırım da vardır.” (s. 41) Zurnanın zort dediği yer: insan çokeşli mi tekeşli mi? Erkeğin dişiden ayırt edilebildiği türlerde, cinsiyetler arasındaki güç farkı büyükse çokeşlilik var. Gorilinse haremi var ve ailesinde başka yetişkin erkek yok, tek bir eşle sağlam bir ilişki kurması gerekmiyor, cinsel haz da pek yönlendirici olmadığı için üç santimle yetinebilir durumda. Bizde kemik de varmış bir zamanlar, ortadan kalkınca yerini aynı ölçüde hazır bulunması gereken dikelme almış, handikap kuramı. Tam anlamıyla tekeşli değiliz ama kral mral değilsek yüzlerce kadınla birlikte olacak kadar çokeşli de değiliz, üç veya dört dişiymiş ortalamamız.
“Kur Yapma” aslında gen reklamı, evrimin işleyişinde önemli bir yeri var. Melezleşmeyi engelliyor, Neandertal insanının eriyip gitmesine yol açmış. Border‘da tersi vardı, iki Neandertal birbirlerini bulunca neler nelerdi, demek ki DNA’mızda eser miktarda Neandertal etkisi var. Aramızda dolaşsa fark ederiz ama, kafası daha büyüktür, daha iricedir falan, fark edilmeyecek gibi değil Venuto’nun söylediğinin aksine. Filmde biraz karikatürize edilmişti de öyle değil aslı. Neyse, dişinin saldırganlığıyla başa çıkmaya yarıyor, normalde kendi hallerinde çiftleşecek iki hayvanı iteleyen insanlar varsa, kısrak bir tane patlatıyor aygıra, aygır mort. Örümceklerin dansı var, rahatlatmak için. Aslında YouTube’da izlediğimiz çoğu şey öyle, dişi ters bir hareket yapıp erkeği hacamat etmesin. Dürüstçe gösteriyor hünerini erkek, çalışıyor, kusursuzlaşıyor deneyimle birlikte. “Yaşamının büyük bölümünü geçen bir mobiletin ya da Bach çalan bir orkestranın sesini mükemmelleştirmeye adamak yetenekli ve güçlü olduğun, boşa harcayacak bol zamanın olduğu anlamına gelir ve bunu yapmak üzere hâlâ buralardaysan genlerin en üst kalitede demektir.” (s. 57) İnsanda durum şu ki erkekler kadınlarda koku alma, görme ve işitme duyularını fişeklemek zorunda, karizma ve cesaret gibi nitelikler de ikincil derecede önemli.
“Cinsel İlişki”, eh. Hayvanlarla yapılan deneylerde, 1950’lerde beyinlerin belli bölgelerine elektrik verilince hayvanların yemek yemeyi unutup zevk peşinde koşmaları sağlanmış. Zaman zaman eğlence amaçlı da olabiliyor yani cinsellik, ölü bir balığın kafasıyla mastürbasyon yapan yunusun videosu YouTube’dan “cinsel içeriklerle ilgili kuralları ihlal ettiği için” kaldırılmış. Primatlar mastürbasyon yapıyorlar, bonobolar en yakın akrabalarımız olarak öpüşüyorlar, dillerini kullanıyorlar, cinsel organlarını okşuyorlar. Oral seksleri de var, daha ne olsun. Rıza dahilindeki cinsel ilişki olayı ilginç, penis gerekmiyor böyle bir şey için de tersi durumda penise sahip olmak avantaj. Ha, dişiler öyle bir üreme sistemi geliştirmişler ki her türlü katakulliye karşı önlem alabiliyorlar, mesela tirbuşon tarzı penisi olan hayvanlar çok dolambaçlı yollara girmek zorunda kalıyorlar, dölleyemiyorlar dişiyi. Pandalar 1970’lerde seks yapamayacak kadar tembel, isteksizmiş, sonra ayı pornosu gösterilmiş ve ta da, hemen bumçikibum. Pornodan etkilenen hayvan, acayip. Erkek mi yok ortamda, dişiler erkeklere dönüşebiliyorlar, diğer durum da mümkün, bazı hayvanlar cinsiyetleriyle oynayabiliyorlar. Utancın ve ovülasyonun önemi nedir, ihlallerin önüne geçilir bunların vasıtasıyla, bir kadın ne zaman yumurtladığını “tam olarak” bilemez, içeride ne döndüğünü bilmeyen kadınlar ve erkekler hamlede bulundukları zaman sonuçları hiçbir şekilde kestiremezler. İki kişi arasındaki ilişkinin mahremiyeti önemlidir, toplum bir arada kalır böylece. Sosyal ebeveynlik ayrı mevzu, yaşam şartları zorlaştıkça yavruların hayatta kalması için şart. Mesela Tibet’te, dünyanın çatısında yaşayan kadınların üç eşi olabiliyormuş, üçü de kardeş bunların. Ekilecek toprak az, beslenecek hayvan az, çocuğun kimden olduğu belli değilse de kardeşten olacak en uzak, her türlü bakılır, mantık bu.
Aldatmasından toplumuna, aşkından ölümüne pek çok başlık var, Venuto araştırmaları sırasında elde ettiği bilgilerle, tanıklıklarıyla da doldurmuş biraz, iyi olmuş. Sağlam araştırma.
